اشتراک گذاری
ورود منتفدین
نقد چیست؟ منتقد کیست؟ / درباره ارزش گذاری فیلم ها

منتقد : نویسندگان مختلف     (مشاهده پروفایل)



نقد چیست؟ منتقد کیست؟ / درباره ارزش گذاری فیلم ها

یادداشتی درباره روند ارزش‌گذاری یک اثر سینمایی 

فضای نقد فیلم، بسیار آلوده است؛ آلودگی‌های نوشتاری آن‌قدر زیاد شده که صدا (صداهای واقعی) به صدا نمی‌رسد. تعدد روزنامه‌ها و مجلات، ازدیاد -یا ازدحام و اغتشاش- سایت‌ها و پایگاه‌های مجازی و نظرهای شخصی نابخردانه و کتاب نخواندن و در اجتماع نبودن و جهان‌بینی شخصی نداشتن و خیلی چیزهای دیگری که تقصیرش گردن فرهنگ و اجتماع و سیاست و مقوله‌های دیگر است، موجب آلودگی  فضای نقد امروزِ ایران شده و تعدد نظراتِ گوشخراش -بعضا- «سینه‌فیلی»-خوره‌های فیلم- که غالبا از شنیده‌ها می‌تراود -و نه از خوانده‌ها، گاهی اوقات آدمی را -یا بهتر بگویم «منتقد» را- آزار می‌دهد و این‌بار نیز موجب شد که چند نکته را درباره نقد و منتقد را یادآور شوم تا

«نخوانده ‌منتقد»های امروز، کمی به خود بیایند و با تراوش‌های بی‌پایه و اساسشان، فضای نقد را آلوده‌تر نکنند. 

۱- منتقد بودن یک درجه نظامی نیست که بتوان به تعداد قُپه‌هاش فخر فروخت. مثل سایر شغل‌هاست. فردِ منتقد -معمولا- متاسفانه یا خوشبختانه از دوران کودکی شروع به خواندن کرده و آن‌قدر خوانده و سعی کرده جامعه‌اش را با خوانده‌ها تطبیق دهد و چون به نتیجه مطلوب نرسیده، عصبیتی نسبت به جهانش در او پدیدار گشته و صاحب یک نگاه شده است. منتقد از کودکی، متحمل رنجِ خواندن شده و به جایی می‌رسد که نخواندن موجب مرگِ اوست و خواندن نیز نوعی مرگ تدریجی محسوب می‌شود؛ درست مثل نفس کشیدن. منتقد آدمی است صاحبِ نگاه که می‌تواند با دیدِ باز و بیانی باصلابت، بر ارزش‌های یک پدیده تمرکز کند. 

گام نخست برای منتقد شدن، خواندن است. بدون خواندنِ زیاد -و صد البته درکِ آنچه می‌خوانیم- منتقد نخواهیم بود به جز منتقد خودمان و نه پدیده‌های اطراف. مگر اینکه مثل بسیاری از کتاب‌سازان عزیز، با توسل به جناب ویکی‌پدیا و حفظ چند کلیدواژه شیک و آبرومندی همچون «مینیمال» و «دلوز» و «ژیژک» و «بوطیقا» -بدون درک و شناختی از ماهیت سینما- کتاب‌سازی کنیم و بشویم منتقد! 

۲- نقد نوشتن برخاسته از خودآگاهی صرف نیست. اتفاقا نقد مثل شعر «آمدنی» است و «دِلی». نخستین مرحله نگارش یک نقد، کاملا متکی است بر جنبه ناخودآگاه؛ بدون تفحص و خلوت منتقد با خود، نقدی نوشته نمی‌شود.

 پس از تکمیل این فرایند ناخودآگاه است که منتقد با خودآگاهش کار می‌کند؛ یعنی منتقد از راهِ دل به سَر می‌رسد. نوشتن نقد، مثل نقشه‌کشی ساختمان یا جراحی قلب نیست که صرفا با تمرکز و تکیه به خوانده‌ها حاصل شود. نقد نوشتن، آمیزه‌ای از جهان منتقد و اطلاعات اکتسابی او است. یک منتقد فیلم، پس از دیدن اثر، با خود تنها می‌شود. حتی در خیابانی شلوغ و میان «تَن»‌هایی بسیار، تنهاست. تنها برای اینکه ببیند آیا دنیاش نسبت به دنیای اثر واکنشی نشان خواهد داد؟ واکنشی مثبت یا منفی، تفاوتی نمی‌کند.

۳- فکر می‌کنم نسبت لذتی که یک «سینه‌فیل»-عشق سینما- از فیلم دیدن می‌برد را یک «منتقد» نخواهد برد و شاید تا حدی فیلم دیدن برای یک منتقد کاری بس دشوار باشد زیرا منتقد برای درک درست اجزای یک فیلم، عنصر لذت را از ذهن حذف می‌کند تا به نحو دقیق و درستی به فیلم ورود و آن را بررسی کند. اتفاقا پس از این آنالیز است که اگر فیلم، یک فیلم اصیل باشد، لذت دیدار نخست به چشم می‌رسد و شوق منتقد برای دوباره دیدن اثر غیرقابل ‌انکار است و اگر چنین نباشد، لذتی نیز برای منتقد وجود نخواهد داشت. به‌همین‌خاطر هم هست که فیلم دیدن در دیدار نخست می‌تواند برای یک منتقد حتی زجرآور هم باشد. اما برای «سینه‌فیل»ها و «نخوانده‌ منتقدها»، لذت دیدن یک فیلم -در حالی که توانایی آنالیز آن را ندارند- لذتی سطحی است که ممکن است حتی پشتوانه این لذت، «ابهام» باشد. شبهِ منتقدان از سطح یک فیلم لذت می‌برند و منتقد از هر طریقی سعی در ورود به اثر را دارد. 

۴- نقد فیلم یک بیانیه نیست. حتی همین سطرهایی که من نوشته‌ام قرار نیست قاصدکی را از شاخه‌ای بتکاند چه رسد به جهانی را یا جریانی. نقد فیلم، نگاه یک فردِ کاردان در زمینه سینماست که با اشراف به تاریخ سینما -و صد البته تاریخ هنر، جایگاه کیفی یک اثر را مشخص خواهد کرد. نقد نباید توان پایین کشیدن فیلمی را از پرده اکران داشته باشد. نقد یک حکم حکومتی نیست. 

نقد، تخطئه نیست و منتقد، چماق به دست نیست و نخواهد بود. منتقد باید آرام باشد. توقیف و توقف اکران فیلم توسط نقد، نقد فیلم نیست بلکه مشکل شخصی با فیلمساز است. منتقد آدم‌ها را نقد نمی‌کند؛ با فیلم‌ها سر و کار دارد.










از اینکه سایت ما را انتخاب نموده اید خوشحالیم .ما سعی نموده ایم در این سایت به بررسی و نقد فیلم های روز دنیا و سینمای ایران بپردازیم که شما عزیزان می توانید با ما در تماس باشید .



ستاره ها ملاک خوبی و بدی آثار نیست. فقط نقد است که فیلمها را ارزیابی می کند.

ارسال بررسی


برو بالا
0px
نقد و بررسی